Συνέντευξη με τη διακεκριμένη Δερματολόγο - Αφροδισιολόγο κα Ευφροσύνη Καρακώστα, για την φθειρίαση (τις ψείρες της κεφαλής)

ΕΥΦΡΟΣΥΝΗ ΚΑΡΑΚΩΣΤΑ: ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΜΑΣ ΞΑΝΑΓΥΡΙΣΑΝ ΣΤΑ ΣΧΟΛΕΙΑ ΚΑΙ Ο ΠΟΛΕΜΟΣ ΜΕ ΤΙΣ ΨΕΙΡΕΣ ΞΑΝΑΦΟΥΝΤΩΝΕΙ

 

Η νέα σχολική χρονιά ξεκίνησε και η μέριμνα της κάθε οικογένειας που έχει μικρά παιδιά είναι να γεμίσει το κεφαλάκι τους με γνώσεις, αλλά και να το προστατέψει από τα παράσιτα που η μετάδοσή τους αυτό τον καιρό είναι σε έξαρση.

Για το λόγο αυτό φιλοξενούμε τις απόψεις της Περιστεριώτισσας δερματολόγου – αφροδισιολόγου κας Ευφροσύνης Καρακώστα, για ένα σοβαρό θέμα- μάστιγα που απειλεί την υγεία των παιδιών και προκαλεί έντονη ανησυχία στο οικογενειακό περιβάλλον.

Η κα Καρακώστα μάς είπε τα εξής:

ΕΡΩΤ: Τι σημαίνει φθειρίαση σαν νόσημα - πρόβλημα στη δημόσια υγεία;

ΑΠΑΝΤ: Τα παιδιά μας ξαναγύρισαν στα σχολεία και ο πόλεμος με τις ψείρες ξαναφουντώνει!

Η φθειρίαση του τριχωτού της κεφαλής είναι μία λοίμωξη που δεν αφήνει ανοσία, ούτε υπάρχει εμβόλιο -τουλάχιστον ακόμα- και πρέπει να βρισκόμαστε πάντα σε εμπόλεμη κατάσταση μαζί της.

Ευτυχώς ο «φθείρας της κεφαλής», η ψείρα, δεν είναι φορέας νόσων όπως ο… εξάδελφός του: ο «φθείρας του σώματος και των ενδυμάτων», ο οποίος είναι υπεύθυνος για τον πυρετό των χαρακωμάτων και τον εξανθηματικό τύφο που θέριζε τους φαντάρους στους πολέμους του προηγούμενου αιώνα και νικούσε ο στρατός με τις… λιγότερες ψείρες.

Μιλάμε για ευαίσθητα παιδιά και σχολικές αίθουσες και όχι για χαρακώματα και στρατεύματα και σίγουρα όταν μιλάμε για απλή φθειρίαση κεφαλής, όπως είναι οι περισσότερες περιπτώσεις, μιλάμε πιο πολύ για ενόχληση παρά για νόσο. Όμως αυτή η ενόχληση είναι τόσο πολύ έντονη που σε.. αρρωσταίνει! Πράγματι, μιλάμε για νόσημα που αποτελεί πρόβλημα δημόσιας υγείας.

Η φθειρίαση οφείλεται σε παράσιτα που λέγονται φθείρες (οι γνωστές ψείρες). Πρόκειται για παράσιτα θηλαστικών και πτηνών. Στον άνθρωπο παρασιτούν 3 είδη ψείρας του είδους άπτερα- ανόπλουρα:

1) Η ψείρα της κεφαλής, 2) η ψείρα του σώματος και των ενδυμάτων και 3) η ψείρα του εφηβαίου.

Τα έντομα αυτά παρασιτούν μόνο στον άνθρωπο και για αυτό η μόλυνση γίνεται μόνο από άνθρωπο σε άνθρωπο.

ΑΠΟΜΥΖΑ ΑΙΜΑ ΤΡΕΙΣ

ΦΟΡΕΣ ΤΗΝ ΗΜΕΡΑ

ΕΡΩΤ: Θα μας πείτε μερικά χαρακτηριστικά φαινόμενα σχετικά με την αναγνώριση της λοίμωξης, αλλά και τα αίτια της μετάδοσης;

ΑΠΑΝΤ: Θα αναφερθούμε κυρίως στην φθειρίαση της κεφαλής που είναι η συνηθέστερη και αφορά μεγάλους πληθυσμούς και κυρίως παιδιά. Η φθειρίαση του εφηβαίου εντάσσεται στα σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα, ενώ η φθειρίαση του σώματος και των ενδυμάτων έχει -ευτυχώς- σχεδόν εκλείψει με την βελτίωση του βιοτικού επιπέδου και των συνθηκών πολέμου ( εύχομαι να μην διαψευσθώ).

Η ψείρα είναι έντομο χωρίς φτερά και με 3 ζεύγη ποδιών που είναι έτσι διαμορφωμένα σαν δαγκάνες, ώστε να στερεώνεται γερά στις τρίχες. Το μέγεθος της είναι περίπου 3 - 4 χιλιοστά. Είναι ορατή και χωρίς φακό και το θηλυκό είναι λίγο μεγαλύτερο από το αρσενικό. Έχει χρώμα σταχτόχρωμο έως γκριζωπό, το οποίο αλλάζει ανάλογα με το χρώμα των μαλλιών που κατοικεί ώστε να καμουφλάρεται. Κινείται σχετικά γρήγορα ώστε να διαφεύγει γι’ αυτό και δεν τις βρίσκουμε εύκολα.

Για να ζήσει πρέπει να απομυζήσει αίμα 3 φορές τη ημέρα κατευθείαν από τα αγγεία του δέρματος με το ειδικά διαμορφωμένο ρύγχος της. Γεννά αυγά σταχτόχρωμα κάπως γυαλιστερά που λέγονται «κόνιδες» τα οποία προσκολλά σταθερά -με μία ουσία που εκκρίνει και λέγεται χυτίνη- στην έκφυση της τρίχας κοντά στο δέρμα ώστε να εξασφαλίσει την θερμοκρασία για την επώαση.

Τα αυγά επωάζονται σε 8 μέρες και το μικρό ψειράκι σε 10 μέρες γίνεται ώριμη ψείρα που αρχίζει να γεννά 4 -10 αυγά την ημέρα. Ζει 1 - 2 μήνες και πεθαίνει αφήνοντας στο κεφάλι μας 40 - 300 αυγά η καθεμία! Θεωρείται πάντως ότι ο μέσος πραγματικός πληθυσμός ζωντανών ψειρών που ζει σε ένα μολυσμένο κεφάλι δεν είναι πάνω από δέκα, ενώ βέβαια οι κόνιδες μπορεί να είναι εκατοντάδες ή χιλιάδες. Μακριά από το δέρμα μια ψείρα ζει 2 - 3 μέρες και πεθαίνει ενώ μία κόνιδα μπορεί να επιβιώσει 8 μέρες αλλά όταν εκκολαφθεί δεν επιβιώνει χωρίς τροφή.

Η ψείρα της κεφαλής ζει και περιορίζεται σχεδόν πάντα στο τριχωτό της κεφαλής, αλλά μερικές φορές σπανιότατα και στα γένια και στις βλεφαρίδες. Τις αναζητάμε συνήθως στην ινιακή και στην οπισθονωτιαία χώρα καθώς και στα πλάγια των κροτάφων.

ΟΙ ΕΠΙΔΗΜΙΕΣ ΞΕΚΙΝΟΥΝ

ΑΠΟ ΤΑ ΣΧΟΛΕΙΑ

Η μετάδοση γίνεται εύκολα από άνθρωπο σε άνθρωπο. Τα ζώα δεν μας κολλάνε ψείρες.

Οι επιδημίες ξεκινούν από τα σχολεία και η μετάδοση γίνεται κυρίως με το παιχνίδι καθώς τα παιδιά ακουμπούν με τα κεφάλια τους, ή με κοινόχρηστα είδη, όπως χτένες, σκουφιά, καπέλα, και ενώ, ας πούμε, τα φυτώρια της ψείρας είναι οι σχολικοί χώροι από εκεί μεταφέρονται στο οικογενειακό και κοινωνικό περιβάλλον. Αφορά –λιγότερο- τους ενήλικες όλων των τάξεων και κοινωνικών στρωμάτων.

Η κατάσταση επιδεινώνεται σε μαζικές μετακινήσεις πληθυσμών όπως συμβαίνει σε ανώμαλες ιστορικές περιόδους, όπως πολέμους, μεταναστεύσεις κ.λπ.

Χειροτερεύει βέβαια από την έλλειψη καθαριότητας αλλά χωρίς αυτό να είναι το μείζον αίτιο, καθόσον στην Ευρώπη και στην Αμερική είναι συχνότατη η φθειρίαση, ενώ στην μαύρη Αφρική σπανίζει.

ΜΕΤΑΤΡΕΠΕΤΑΙ ΣΕ

ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΗ ΛΟΙΜΩΞΗ

ΕΡΩΤ: Θα θέλαμε μιαν αναφορά στα συμπτώματα και τους κινδύνους που εγκυμονούν.

ΑΠΑΝΤ: Βεβαίως.

Ο κνησμός της κεφαλής και της ράχης είναι το κυριότερο σύμπτωμα και οφείλεται στο τσίμπημα των παράσιτων στο δέρμα για να τραφούν. Στα παιδιά στο σχολείο προκαλεί διάσπαση προσοχής και ανησυχία.

Το έντονο ξύσιμο μπορεί να προκαλέσει βλάβες στο δέρμα και μολύνσεις με διόγκωση των λεμφαδένων της περιοχής. Αν διαρκεί πολύ καιρό δημιουργείται εκζεματοποίηση και κηριοποίηση της περιοχής, δηλαδή μόλυνση με μικρόβια και κυρίως σταφυλόκοκκο, οπότε η κατάσταση μετατρέπεται σε επικίνδυνη λοίμωξη.

Όσο πιο πρόσφατη είναι η φθειρίαση τόσο πιο κοντά στις ρίζες θα βρούμε ζωντανές κόνιδες. Γνωρίζοντας ότι η τρίχα μας μεγαλώνει 1,5 πόντο τον μήνα, μπορούμε να υπολογίσουμε πόσο παλιά είναι η πρωτομόλυνση μετρώντας πάνω στην τρίχα την απόσταση από το δέρμα μέχρι τη κενή κόνιδα που μοιάζει με λευκό φυλλαράκι κολλημένο στον μίσχο της τρίχας.

ΕΝΔΕΔΕΙΓΜΕΝΟ

ΦΑΡΜΑΚΟ Η ΠΕΡΜΕΘΙΝΗ

ΕΡΩΤ: Ποιο θεωρείτε κατάλληλο φάρμακο αντιμετώπισης και ενδεδειγμένους τρόπους χρήσης;

ΑΠΑΝΤ: Το παλαιότερο εντομοκτόνο φάρμακο DDT, δεν χρησιμοποιείται πλέον διότι τα έντομα έχουν γίνει ανθεκτικά σε αυτό το φάρμακο. Η ανθεκτικότητα είναι ο κίνδυνος που παρουσιάζουν όλα τα φάρμακα στις επαναλαμβανόμενες θεραπείες.

Το βενζοιϊκό βενζόλιο χρησιμοποιείται όπως και στην ψώρα, επαλείφοντας το δέρμα και τα μαλλιά για 8 ώρες και εν συνέχεια επαναλαμβάνοντας την επάλειψη μετά από 8 ημέρες, ώστε να έχουν εκκολαφθεί οι εναπομείνασες κόνιδες.

Το μαλαθείο είναι νευροτοξίνη και θεωρείται και φθειροκτόνο και ωοκτόνο, έχει όμως αρχίσει να αναπτύσσεται και σε αυτό αντοχή από την ψείρα.

Η πυρεθρίνη φαρμακευτική δραστική ουσία, που προέρχεται από το χρυσάνθεμο, δεν είναι επαρκώς ωοκτόνο.

Το συνθετικό της όμως παράγωγο περμεθίνη (η οποία είναι και 3 φορές λιγότερο τοξική από την ίδια την πυρεθρίνη) είναι το φάρμακο που προτιμάμε σε κρέμα 1 - 5% σε στεγνά μαλλιά για 10΄ λεπτά και εν συνέχεια λούσιμο με οποιοδήποτε σαμπουάν. Απαραίτητα απαιτείται μία δεύτερη εφαρμογή σε 8 μέρες, ώστε να εξοντωθούν οι εκκολαφθείσες κόνιδες.

Η φθειρίαση των βλεφαρίδων δεν πρέπει να θεραπεύεται με παρασιτοκτόνα φάρμακα, αλλά με επάλειψη βαζελίνης 2 φορές την ημέρα για 8 ημέρες και αφαίρεση των φθειρών ή κονίδων με βουρτσάκι ή λαβίδα.

ΤΑ ΑΝΤΙΦΘΕΙΡΙΚΑ ΣΑΜΠΟΥΑΝ

ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΠΑΡΑΣΙΤΟΚΤΟΝΑ

ΕΡΩΤ: Τα αντιφθειρικά σαμπουάν είναι αποτελεσματικά;

ΑΠΑΝΤ: Ένας λόγος που το παράσιτο αποκτά ανθεκτικότητα στα παρασιτοκτόνα είναι και η θεραπεία μόνο με αντιφθειρικό σαμπουάν, χωρίς να συνοδεύεται από αντίστοιχη συγχρόνως εφαρμογή λοσιόν, σκόνης ή κρέμας του φαρμάκου, διότι η ποσότητα που περιέχουν τα σαμπουάν είναι ανεπαρκής για την εξόντωση των παρασίτων και καθιστά ανθεκτικό το παράσιτο στο φάρμακο αυτό, σύμφωνα με το «ό,τι δεν μας σκοτώνει μας κάνει δυνατότερους», όπως συμβαίνει και με τους ανθρώπους.  

Αποστειρώνουμε τα ρούχα πλένοντάς τα στο πλυντήριο, ή στεγνό καθαριστήριο και τα αντικείμενα που δεν πλένονται, όπως κτένες κ.λπ., τα ψεκάζουμε με εντομοκτόνο.

Τα διάφορα σκευάσματα λοσιόν και σαμπουάν που κυκλοφορούν ευρέως στην αγορά για την φθειρίαση της κεφαλής των παιδιών, είναι μείγματα βοτάνων που έχουν δράση χρήσιμη στο να δυσκολεύουν την ζωή των παρασίτων και να τα απομακρύνουν, δεν είναι όμως ούτε παρασιτοκτόνα για τις ψείρες και ούτε ωοκτόνα για τις κόνιδες.

Πρέπει να μην ξεχνάμε ότι κάθε επιτυχής θεραπεία είναι νίκη σε μία μόνο μάχη του πολέμου. Έχει όμως πολλές μάχες ο αντιφθειρικός πόλεμος, αφού είναι βέβαιο, ότι επειδή δεν αναπτύσσεται ανοσία στην ψείρα είναι πολύ πιθανές οι αναμολύνσεις που θα χρειάζονται πάλι θεραπεία.

ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΗ ΜΙΑ

ΙΑΤΡΟΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ

ΑΠΟ ΤΟ ΚΡΑΤΟΣ

Η γνώμη μου είναι, εν τέλει, ότι επειδή αποτελεί πρόβλημα δημόσιας υγείας, το οποίο αφορά κυρίως μικρά παιδιά ή απροστάτευτους ευπαθείς ενήλικες, θα πρέπει το ίδιο το κράτος να μεριμνήσει και να δραστηριοποιηθεί στο έργο της εξάλειψης των φθειρών, αναπτύσσοντας μια ανάλογη ιατροκοινωνική υπηρεσία, τουλάχιστον σε χώρους όπως σχολεία, οικοτροφεία, νοσοκομεία και διαφόρων τύπων στρατόπεδα και κοινόχρηστους χώρους, και κυρίως όπου υπάρχουν παιδιά που ίσως να μην έχουν πάντοτε την απαιτούμενη μέριμνα από τους ενήλικες.

 

(Η κα Ευφροσύνη Καρακώστα- Δερματολόγος - Αφροδισιολόγος

(www.karakosta.gr) λειτουργεί Ιατρείο στην οδό Πελασγίας 1, Περιστέρι,

τηλ. 210 5746916)

ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΠΕΡΙΣΤΕΡΙΟΥ – ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2019

ΕΙΔΗΣΕΙΣ ΑΠΟ ΤΑ ΠΑΛΑΙΟΤΕΡΑ ΦΥΛΛΑ

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ ΑΠΟ ΤΑ ΠΑΛΑΙΟΤΕΡΑ ΦΥΛΛΑ